Oraina

Espainiarren % 72k uste dute etxe osasuntsu batean bizi direla

ARGITALPENAREN DATA: 04 API. 2023
IRAKURKETA ORDUA: 9 minutu

Espainiarrok uste al dugu gure etxea etxe osasuntsua dela?

Espainiako 25 milioi etxebizitza baino gehiagotatik, ia % 80 ez-eraginkorrak direla kalkulatzen da, hau da, 20 milioi etxebizitza baino gehiagoren materialak edo eraikuntza-kalitatea kaltegarriak izan daitezke biztanleen osasunerako. Gainera, dauden eraikinen erdiak baino gehiagok 40 urte baino gehiago dituzte.

Osasunaren Mundu Eguna ospatzeko, ostiral honetan, apirilaren 7an, etxejabeek biztanleen osasunean etxebizitzak duen eraginari buruz duten pertzepzioari buruzko analisi bat egin dugu, Etxebizitza eta Jasangarritasunari buruzko gure Lehen Behatokiaren parte den ikerketa bat.

Horrela, analisi honek agerian uzten du, Espainiako etxebizitzen zahartasuna eta eraginkortasun eza gorabehera, jabeen % 71,9k etxebizitza osasuntsu batean bizi direla diotela.

Adinaren arabera, 55 eta 65 urte bitarteko etxejabeak (% 73,5) dira beren etxea eraginkorrena dela uste dutenak, eta pertzepzio hori % 69,4ra jaisten da 25 eta 34 urte bitarteko gazteen kasuan.

Generoari dagokionez, gizonak (% 74,4), emakumeak baino neurri handiagoan (% 69,5) dira etxe osasuntsu batean bizi direla uste dutenak.

Pertzepzio hau herrialdeko gainerako lekuetan aztertu eta autonomia erkidego bakoitzeko eraikinen benetako parkearekin alderatuz gero, ikusten da Extremadurako (% 88,6), Aragoiko (% 85,5) eta Errioxako (% 84,6) etxejabeek uste dutela etxe osasuntsuagoetan bizi direla gehien. Beste muturrean, Murtziako Eskualdea (% 64,1), Kanariar Uharteak (% 64,6) eta Balear Uharteak (% 67,3) daude.

Etxebizitza osasungarria: biztanleen osasunean eragin handiena duten faktoreak

Etxejabe gehienek duten pertzepzioa gorabehera, ez dute espainiar guztiek etxe osasuntsu bat gozatzen. Hezetasuna, argi natural falta, berogailu eta hozte eskasa, soinu isolamendu ez-eraginkorra, barneko airearen kalitate eskasa eta irisgarritasun mugatua dira etxejabe espainiarrek osasunerako kaltegarritzat gehien aipatzen dituzten etxebizitza arazoetako batzuk. Elementu kaltegarri horiek guztiek badute zerbait komunean: 1980ko hamarkada baino lehen eraikitako etxebizitza eraikinetan aurkitzen dira maiz.

Izan ere, OMEk (Osasunaren Mundu Erakundea) etxebizitza osasungarriak honela definitzen ditu: “bertakoen osasuna sustatzen duten etxebizitza-espazioak, ongizate fisiko, mental eta soziala mantentzen duen babeslekua”. Definizio hau zabaldu liteke ondo eraikitako etxebizitzak barne hartzeko, bizilagunen osasunean eragin positiboa duten material eta ezaugarriekin, hala nola argiztapen ona, kanpoko espazioak eta inguruko berdeguneak.

Bere aldetik, Espainiako Kardiologia Elkarteak (SEC) adierazi du ingurumen-kutsadura arrisku kardiobaskularreko faktore emergenteetako bat dela, eta faktore hori laugarren postuan kokatu dela gaixotasun kardiobaskularrak larrigarri edo eragileen zerrendan, hipertentsioaren, erretzearen eta dieta txarraren atzetik bakarrik.

Zentzu honetan, UCI- n jakin nahi izan dugu, etxejabeen arabera, zeintzuk diren etxeetan dauden eta gehien eragin diezaieketen faktoreak haien osasunean.

Horrela, inkestatutakoek osasunerako garrantzitsutzat jotzen dute argi naturala izatea (% 95,31), ondoren hezetasunik ez izatea (% 94,22), garbitasuna (% 94,02), kanpoko airearen kalitatea (% 93,52) eta barneko airea (% 93,37) edo etxebizitzaren inguruneko segurtasuna (% 92,27).

Atzetik datoz etxebizitzen irisgarritasuna (% 87,5) edo lantegietatik edo instalazio elektrikoetatik hurbiltasuna (% 87,19) bezalako alderdiak, % 75,47rentzat pintura plastikoak izanik garrantzi gutxien dutenak.

Catia Alvésen arabera, UCIko Jasangarritasun eta Birgaitze zuzendaria: “Eraikinen energia-eraginkortasunarekin gertatzen den bezala, beharrezkoa da herritarrak gero eta kontzienteagoak izan daitezen gure etxeetan egunero gure osasunean eta ongizatean eragina duten faktoreez. Horrela bakarrik eraldatu ditzakegu gure etxeak gure osasun fisiko eta mentalerako espazio optimoetan”.

Etxeko egoera hauekin lotutako arazoak eta irtenbideak

Hiri-osasuna hiri-inguruneetan bizi diren pertsonen osasun orokorra (mentala, soziala eta fisikoa) bezala ulertzen da. Zentzu honetan, etxebizitza baten inguruko faktore horietako bakoitzak osasunean duen eragina eta eragina ere aztertu dugu:

  1. Hezetasuna: Hezetasun maila ideala % 40-60 ingurukoa izan beharko litzateke. % 40tik beherako ingurune lehor batek muki-mintzetan eta begien, sudurraren eta eztarriaren zuloetan lehortasuna eragingo du; gehiegizko hezetasunak, berriz, lizunaren eta akaroen ugaritzea dakar, eta horrek arnasketa arazoak eta alergiak sor ditzake. Hezetasuna oso lotuta dago isolamendu termikoarekin, baina aireztapen egokia ere garrantzitsua da horri aurre egiteko.

2. Argia: Eguzki-argia ona duen etxe batek begi-nekea eta suminkortasuna murrizten laguntzen du, baita sistema metabolikoen erregulazioan ere.

3. Isolamendu termikoa: Etxea 20° eta 21°C arteko tenperaturan mantendu behar da neguan eta 25° eta 26°C artekoa udan, eta horretarako isolamendu termiko ona ezinbestekoa da. Adibidez, tenperatura hotzetan bizitzeak odol-presioan eragiten du eta bihotz-maiztasuna igotzen du, eta gehiegizko beroak, berriz, deshidratazioa, infekzioak eta arnasketa- eta larruazal-arazoak areagotzen ditu, hala nola azal lehorra.

4. Soinu-isolamendua: Etxebizitza bateko soinu-kutsadurak osasun fisiko eta mentalean eragina izan dezake, entzumen-arazoak, estresa eta sistema kardiobaskularrean, endokrinoan eta digestio-aparatuetan aldaketak eraginez. Kanpoko isolamendu ona izatea da, berriro ere, zarataren aurka babesteko irtenbiderik onena.

5. Barruko Airearen Kalitatea eta Garbitasuna: Polena, hautsa, akaroak, usainak, kea eta beste kutsatzaile batzuk etxe ororen barneko airean egunero sartzen diren substantzietako batzuk besterik ez dira. Barruan denbora asko ematen denez, ezinbestekoa da barneko airearen kalitate ona mantentzea iragazketa eta arazketa sistemen bidez, partikulak eta kutsatzaile potentzialak kentzeko. Aireztapen mekaniko kontrolatuko sistemek ere barneko airea berritzen laguntzen dute. Gainera, etxean landareak izateak airea arazten laguntzen du.

6. Kanpoko airearen kalitatea: Airearen kutsadurak urtero 10.000 heriotza baino gehiago eragiten ditu Espainian eta gutxi gorabehera 7 milioi mundu osoan, medikuntza eta zientzia elkarteen eta OMEren datuen arabera. Zifra hauek arnas gaixotasunen eta gaixotasun kardiobaskularren ondorio dira. Gainera, ingurumenaren kutsadurak gaixotasunak, gaitzak eta ondoeza ere eragiten ditu, eta horiek gaixotasun kronikoak eta hilgarriak ere sor ditzakete. Zentzu honetan, trafikotik urrun dauden eremuetan bizitzea aukera dezakegu, energia garbiaren erabilera sustatu eta aztarna ekologiko txikiagoa duten mugikortasun alternatibak aukeratu, baita hirien birnaturalizazioa lantzea ere lankidetza publiko-pribatuen bidez.

7. Irisgarritasuna: 2017ko abendutik, Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei eta Gizarteratzeari buruzko Lege Orokorrak etxejabeen elkarteei eskatzen die eraikinaren gune komunak erabiltzea bermatzea desgaitasuna duten behar dituzten pertsonek. Hala ere, Espainiako etxebizitza-eraikinen % 0,6 baino ez dira unibertsalki irisgarriak. Gainera, eraikinen % 63 ez dira irisgarriak kaletik sarreraraino, eta % 22k ez dute igogailurik, eta egoera horrek mugikortasun murriztua duten pertsonen % 22 mugitzera behartu ditu, Mutua de Pietarios Fundazioaren arabera. Egoera honek bereziki eragiten die adineko pertsonei eta mugikortasun murriztua dutenei, nahiz eta gaur egun etxejabeen elkarteek diru-laguntzak eta laguntzak eskuragarri dituzten irisgarritasuna hobetzeko helburuarekin berritzeak egiteko.

8. Industria-eremuen hurbiltasuna: Ingurunera substantzia toxikoak isurtzen dituzten industria-instalazioetatik etxebizitzen hurbiltasuna kartzinogeno ezagun eta susmagarrien esposizio-iturri potentziala izan daiteke, baita bularreko minbizia izateko arrisku handiagoarekin lotu diren asaldatzaile endokrinoen eraginpean egoteko ere, CIBERESPen txosten baten arabera. Gainera, Carlos III Osasun Institutuak 2020an egindako beste ikerketa batek ingurumenera substantzia toxikoak isurtzen dituzten industria-instalazioetatik hurbil egotea koloneko minbizia izateko arrisku handiagoarekin lotu zuen.

Zentzu honetan, Cecil Koninjnendijk hiri-basogintzako ingeniariak garatutako 3-30-300 arauak iradokitzen du denek gutxienez hiru zuhaitz ikusi behar dituztela beren etxetik, auzo guztietan % 30eko landare-estaldura egon behar dela eta inork ez duela parke batetik 300 metro baino gutxiagora bizi behar.

9. Ingurumenaren segurtasuna: Global Peace Index-ek aztertutako 163 nazioetatik gure herrialdea 29. postuan kokatzen duen arren, segurtasuna askotan faktore garrantzitsutzat jotzen da etxebizitza bat aukeratzerakoan. Segurtasun ezaren sentsazioak ondorioak izan ditzake estres eta antsietateari dagokionez, osasunean eraginez.

10. Plastikozko pinturak: Gure etxeetako barne-pinturek eragin handia dute osasunean, metal astunak, formaldehidoa eta konposatu organiko lurrunkorrak (KOL) izan ditzaketelako, gizakientzat kaltegarriak diren kutsatzaileak, baita petrolioaren deribatuak ere. Azken urteotan beruna eta kadmioa bezalako substantzia toxikoak murriztu diren arren, komenigarria da gure hormak landare-jatorriko osagaiekin egindako pintura ekologikoekin apaintzea, hala nola ekilore-olioa edo erle-argizaria. Horrela, osasungarriagoa izango da etxean bizi diren pertsonentzat eta baita planetarentzat ere.

Javier Torremocharen arabera, ZIUetako Errehabilitazioko zuzendari komertziala: “ Next Generation EBko funtsei esker, egoera ezin hobean gaude energia-eraginkortasuna eta etxeko erosotasuna hobetzen dituzten birgaitze-proiektuetan inbertitzeko, eta horrela etxebizitza-baldintza txarrek eragindako osasun-arazoak prebenitzen laguntzeko. Isolamendua eta erosotasun termikoa hobetzean inbertitzea izan beharko litzateke lehen urratsa, nahiz eta beti kasu bakoitzaren araberakoa izan”.

Orain espainiarren pertzepzioa eta gure etxeek eta haien kokapenak gure osasunean eta ongizatean nola eragiten duten badakizunez, zurea ere etxe osasuntsua dela uste duzu?

UCI Blogeko argitalpenek gaurkotasuneko gaiak jorratzen dituzte, gure irakurleentzat erabilgarriak izan daitezen. Dena den, baliteke argitalpen gutxienetako batzuk informazio zaharkitua izatea. Hori dela eta, beharrezkoa da mezuaren argitalpen data beti egiaztatzea.

    KONPARTIR