Azken urteotan, ideia errepikakor bat zabaldu da: 2030etik aurrera, ezinezkoa izango dela energia-eraginkortasunik gabeko etxebizitzak saltzea edo alokatzea Europan. Tituluek, foroek eta elkarrizketek higiezinen jokoaren arauetan aldaketa bortitzak daudela adierazten dute, etxejabeen eta inbertitzaileen artean kezka sortuz. Baina zenbat egia dago baieztapen honetan? Eraikinen Energia-Errendimenduari buruzko Europako Zuzentarauak (EPBD) benetan jasotzen al du hau? Ikus dezagun zer dioten onartutako araudiek eta nola eboluzionatu duen eztabaidak.
Garrantzitsua da kontuan izatea Zuzentarauak ez duela etxebizitzak saltzeko edo alokatzeko debeku automatikorik barne hartzen energia-eraginkortasun baxuko ziurtagiria dutelako soilik. EPBDren betebehar nagusia energia-kontsumoa murrizteko eta eraikinen parkea hobetzeko bide-orri nazionalak ezartzea da, epe eta helburu zehatzekin, baina, berez, ez du jabetzak saltzeko debeku zuzenik ezartzen haien energia-kalifikazioan soilik oinarrituta.
2026. urtearen amaierara arte itxaron beharko dugu Etxebizitza eta Hiri Agendaren Ministerioak lantzen ari den Birgaitze Plan Nazional berriaren berri izateko.
Ziurra dena da energia-eraginkortasuna gero eta garrantzitsuagoa izango dela merkatuan, finantzaketan, higiezinen balorazioetan eta politika publikoetan. Gakoa ez da saltzea edo alokatzea eragozten dizun debeku bat, baizik eta araudiak nora doazen eta nola eragin diezaioketen zure jabetzari epe ertain eta luzean ulertzea.
Nahasmenaren iturria: zirriborroak vs. azken testua
EPBD erreformaren idazketan zehar, hasierako bertsio bat zabaldu zen, eta bertan eraikinak merkaturatzeko gutxieneko energia-eraginkortasun estandarrak ezartzen ziren, Gutxieneko Energia-Errendimendu Estandarren (MEPS) antzekoak. Zirriborro honek titularrak sortu zituen, eta honako baldintza hauek aipatzen zituzten: "2030etik aurrera energia-ziurtagirian gutxienez E kalifikazioa ez duten eraikinak ez saltzea edo alokatzea, edo 2033an D kalifikazioa", eta horrek transakzioen debeku zuzena zirudien. Hala ere, Europako Itun Berdearen lege-paketearen barruan onartutako (EB) 2024/1275 Zuzentarauaren azken bertsioak ez du debeku orokor automatiko hori ezartzen EB osoan.Onartutako EPBDak zer dioen (eta zer ez)
EPBD-k eraikinen energia-eraginkortasuna hobetzea eta etxebizitza-sektoreetan zein etxebizitzaz kanpoko sektoreetan isuriak murriztea du helburu. Bere helburu nagusien artean daude:- Komunitate mailan eraikinetan energia-kontsumoa murriztea.
- Errehabilitazio estrategia nazionalak ezartzea.
- Eraikin berrietan eta daudenetan gutxieneko energia-errendimendu estandarrak sustatzea.
- Energia-eraginkortasun ziurtagiriaren digitalizazioa eta kalitatea handitzea.
- Sustatu zero isuriko eraikin berriak 2030etik aurrera (eraikin publikoak zero isurikoak izan behar dira 2028rako)
Garrantzitsua da kontuan izatea Zuzentarauak ez duela etxebizitzak saltzeko edo alokatzeko debeku automatikorik barne hartzen energia-eraginkortasun baxuko ziurtagiria dutelako soilik. EPBDren betebehar nagusia energia-kontsumoa murrizteko eta eraikinen parkea hobetzeko bide-orri nazionalak ezartzea da, epe eta helburu zehatzekin, baina, berez, ez du jabetzak saltzeko debeku zuzenik ezartzen haien energia-kalifikazioan soilik oinarrituta.
Beraz, gutxieneko estandarrak egongo al dira?
Zuzentarauak gutxieneko energia-estandarrak ezartzen ditu eraikin berri eta lehendik daudenentzat epe jakin batzuetan, baina haren ezarpena estatu kide bakoitzaren legeria nazionalean transposizioaren mende dago. Horrek esan nahi du:- EBk esparru eta helburu global bat ezartzen ditu, baina ez die automatikoki herrialde bakoitzari debekuak ezartzera behartzen.
- Herrialde bakoitzak definitu behar du noiz eta nola aplikatu energia-irizpide zorrotzagoak ziurtagirietan, berritzeetan, pizgarrietan edo baita transakzioei lotutako legezko betekizunetan ere.
Zer aldaketa daude mahai gainean estatu kideentzat?
Debeku automatikorik ez dagoen arren, 3 errealitate garrantzitsu daude komunikabideetako zarata hau eragiten dutenak:- 1. Nahitaezko plan nazionalak: Zuzentarauak estatu kideei eskatzen die eraikinen berritzeko eta energia-kontsumoa murrizteko estrategiak definitzea 2050erako, 2030erako tarteko helburuekin.
- 2. Eraikin berrietarako gutxieneko estandarrak: 2030etik aurrera, eraikin berri guztiek zero isuriko estandarrak bete beharko dituzte, eta dauden eraikinek eraginkortasun handiagoa izan beharko dute egutegi nazionalen arabera.
- 3. Eraginkortasunaren pisu handiagoa merkatuan: Energia-kalifikazioaren arabera unitateen salmenta edo alokairua debekatuta ez dagoen arren, badago energia-hobekuntzak bultzatzen dituen araudi- eta merkatu-ingurune bat, eta denborarekin oso eraginkortasun gutxiko unitateak merkaturatzea zaildu dezake (balorazioan, finantzaketan eta lehiakortasunean eragina izanik).
Espainia: Etorkizunean eskakizunak egon litezke?
Espainian, gaur egun ez dago legezko debekurik 2030erako energia-eraginkortasun baxuko etxebizitzak saltzea edo alokatzea eragozten duenik. Jabeek beren etxebizitzak merkaturatzen jarraitu ahal izango dute dagokion energia-eraginkortasun ziurtagiria badute, kalifikazioa edozein dela ere. Hala ere, bai Eraikinen Energia Birgaitze Plan Nazionalak bai beste ekimen nazional eta erregional batzuek ziurtagiriaren eta eraginkortasuna hobetzeko diru-laguntzen edo pizgarrien eginkizuna indartzen ari dira, argi baitago eraikin-parke eraginkorragoa lehiakorragoa eta baliotsuagoa dela.2026. urtearen amaierara arte itxaron beharko dugu Etxebizitza eta Hiri Agendaren Ministerioak lantzen ari den Birgaitze Plan Nazional berriaren berri izateko.
Ziurra dena da energia-eraginkortasuna gero eta garrantzitsuagoa izango dela merkatuan, finantzaketan, higiezinen balorazioetan eta politika publikoetan. Gakoa ez da saltzea edo alokatzea eragozten dizun debeku bat, baizik eta araudiak nora doazen eta nola eragin diezaioketen zure jabetzari epe ertain eta luzean ulertzea.